" /> misdruk(3): February 2006 Archives

« January 2006 | Main | March 2006 »

February 27, 2006

Pattadakal - werelderfgoed UNESCO

De rit van Bijapur naar Badami duurde een kleine vier uur. De tocht ging over de enige geasfalteerde weg die binnenlandse plaatsen met elkaar verbindt; waarover dus ook al het vrachtverkeer dendert en waarover koeien sjokken, waarlangs geiten naar hun graaslandjes worden gebracht, brommers rijden en kinderen naar school gaan. Zo'n weg dus is de grote autoroute.

1geasfalteerd.jpg

Onderweg legden we aan in Pattadakal, gelegen aan de Malaprabharivier. Daar stond een schitterende verzameling Chalukya-tempels uit de 7de-9de eeuw. Ooit was Pattadakal de tweede hoofdstad van de Chalukya-vorsten uit Badami en vonden hier alle kroningen plaats. Het plaatsje Aihole dat vlak in de buurt ligt wordt beschouwd als de bakermat van de hindoeïstische tempelarchitectuur. Daar vinden nog altijd opgravingen plaats, maar we hadden geen tijd om erheen te gaan. Pattadakal schijnt trouwens imposanter.

2Pattadakal.jpg

Terwijl een gedeelte van de groep vrij uit wandelen ging omdat ze tempelmoe aan het worden waren, betrad de rest het fraai aangelegde park. De toegansprijs was pittig, maar als ze ervan restaureren kun je daar geen bezwaar tegen hebben. Het park leek nog vrij nieuw en was tot in de puntjes verzorgd. Er stonden gelukkig ook enkele eeuwenoude bomen.

1Pattadakal.jpg

Pattadakal kon ik wel weer een hoogtepunt noemen. Het staat ook niet voor niets op de werelderfgoedlijst van de UNESCO. Bouw- en beeldhouwwerken zijn net weer anders dan we in andere streken zagen. Bij de tempels het dichtst bij de entree zie je kenmerken van de bouwstijl uit Noord India. Ze hebben wat afgeronde torens op het heiligdom, terwijl de tempeltorens uit Zuid India meer trapvormige piramides hebben. Het beeldhouwwerk was geweldig mooi.

3Pattadakalbeeld.jpg

De rivier die zich door het landschap kronkelde was van een dromerige schoonheid. Niet in het minst door de eerbiedwaardige oude man die toevallig langsschreed. Over een jaar of wat zie je ze niet meer zo prachtig gekleed . Je ziet het nu al dat ze liever pantalons gaan dragen. De kunst om van een 7-meter lange witte lap een broek om je benen te wikkelen, van waaruit je hurkend kunt poepen en plassen, sterft uit.

4Pattadakalrivier.jpg

February 26, 2006

Traantje

Was ik net aan het Olympische gedoe gewend, had ik net geleerd om me niet te ergeren aan Mart Smeets, begon ik die schaatsende koppen bijna te kennen en zelfs een beetje van ze te houden of het is weer afgelopen.

Voorbij zijn de spelen. Ik zit met een brok in de keel. Ik heb me de hele week zo dankbaar gevoeld dat ik die schaatsafstanden niet in een krankzinnig tempo hoefde doen. Zelfs helemáál niet hoefde af te leggen. Wat een gekkenwerk is sporten.

Maar stiekem pink ik een traantje, want al die reality op de buis doet verslaven. Ik heb zoveel geweldig commentaar gehoord dat werkelijk nergens op sloeg dat het diep genieten was geblazen.

Over tot de orde van kreukbare gemeentepolitiek. We mogen bijna stemmen.

Grote stilte

En toen viel de grote stilte. Daar werd ik stil van. Geen gezoef meer van ventilatoren, gebrom van harde schijven, gezaag op de radio, geketter op tv, gefluister van computers of geblaas van de printer. De kamer was in ene hardstikke dood. Ook op de slaapkamer heerste stilte evenals in het sousterrain.

Er was een fase uitgeknald toen JW met z'n buitenverlichting aan het spelen was. Geen nood, want zelfs op zondag kwam er binnen een uur een monteur die een nieuwe zekering indraaide achter het met loodjess verzegelde schot. De prijs voor deze aardige service wil je niet weten. Daar kun je geheel nieuwe buitenverliichting voor kopen.

February 25, 2006

De Paukenslag

Reuze blij dat ik mijn eigen huisarts niet ben. Zo'n ongeduldig stuk mens als ik ben zou je moeten kunnen mijden. Maar hemel, hij merkte maandag j.l. met opgetrokken brouwen op dat ik pas 14 dagen geleden met dat verstopte oor - dat door de beroerde combi van vliegen + snotneus was ontstaan - bij hem was gekomen

Hier moest ik twee dagen op broeden. Ik dacht dat hij zich mooi in zijn voordeel vertelde omdat ik al op 15 jan was teruggevlogen. Eerst had ik twee weken hoopvol afgewacht of ik mijzelf kon herstellen. Toen probeerde de assistente vergeefs mijn oor uit te spuiten en door haar werd ik doorverwezen. Al-met-al duurt deze orenpret nu zes weken en mijn snipgesnotter drie volle maanden. Meer dan genoeg heb ik van geduldig wezen.

Gistermiddag dus ongeduldig terug op visite met een oor dat vervelend begon te suizen en trekken, plus een tranend oog waarvan het zicht leek uitgelubberd. Huh? Nu had hij mij jl maandag pas van andere neusdruppels voorzien dus ik moest nog een paar dagen wachten of zijn nieuwe aanpak scoorde, vond hij. Het enige alternatief zou een kuurtje prednis(ol)on zijn. Ik kneep mijn billen samen om niet te gaan stijgeren en beet mijn lippen stuk.

Oke, oke. Paar uur later denk ik ineens: Waar is mijn oor gebleven? 't Is ongemerkt even uit zijn sluimerstand gekomen. Ik weiger koppig aan te nemen dat het de neusdruppels zijn die goed werk verrichtten. Eerder de oorverdovende paukenslagen (Bartok: Blauwbaards Burcht) die donderdagavond mijn goede oor inkwamen (au!) en het ziekende trommelvlies een opdonder gaven. O zo.

Zucht. Reuze blij dat ik mijn eigen huisarts niet ben, want ook vanmorgen was het oor een uurtje van valse druk bevrijd. Nu zit het weer dicht. Zijn er soms paukenisten in de zaal?

February 24, 2006

Bijapur, een ontspannen oase in beeld

Bijapur is geen hoogtepunt die je de adem ontneemt maar staat voorlopig nog wel in mijn top-drie van India's meest ontspannen plaatsen. Totdat de grijpgrage tentakels van het massatoerisme de plaats in hun rugzak zullen duwen, zal het een slaperig stadje blijven waar het leven nog zijn Indiase ongerepte gang gaat.

1rosekoe.jpg
.

2koopwaar.jpg

De heilige koe ligt er rose-met-geel gesausd van devotie naast zijn karretje te soezen; veel huizen zijn blauw geschilderd tegen de vliegen, een kleur waarmee het daagse leven in volstrekte harmonie lijkt. Zoals dat van de vrouw die met haar koopwaar voortsnelt naar de markt.

3koetsjes.jpg

Bij het station staan de koetsjes in een ordelijke rij te schaften. Wat die man erboven te vertellen heeft kan ik niet lezen. Het ene paard krijgt duidelijk meer te eten dan het ander maar verder lijkt de sfeer wel oke. Hier hebben de paarden geen puntzakjes onder de staart zoals in Indonesie. De diepere gedachte hierachter is dat paardenpoep typhus kan verspreiden. Ik besef nu pas dat de fietsriksjaws vrijwel in heel India uit het straatbeeld zijn verdwenen.

4bezienswaardigheid.jpg
.
5bezienswaardigheid.jpg

Bezienswaardigheden in de vorm van mausolea, forten en moskeeën liggen over de stad verspreid, veelal in smetteloze parken waarin schoolklassen onder leiding van veel meesters en meesteressen picknick houden. Er wordt daar in het onderwijs heel wat meer aan cultuur gedaan dan bij ons.

6picknick.jpg

Bijapur heeft een waanzinnig uitgestrekte overdekte markt. Puur voor eigen volk want er lopen zeker geen toeristen die daagse levensmiddelen kopen of olie in plastic zakken. Wij brengen de kruidenier in alle staten met onze vraag om verse steranijs en kardamom. Het duurt voordat hij ons gelooft en een handjevol in zakjes doet die hij rap vouwt uit oude krant. Wat zou India toch zonder kranten moeten?

7olie.jpg
.
8kruidenier.jpg

Tijdens de tweede middag op pad met onze zelfde vrolijke riksjawrijden ontdekt JW dat hij vrijwel door zijn videofilmpje is. De chauffeur brengt ons naar een fotozaak en vraagt namens ons om een dv-film. De jongen die ons helpt en geen Engels spreekt roept zijn baas erbij. Die grijpt de telefoon, voert een kort gesprek, roept 'wait wait' naar ons, stuurt zijn jongste bediende per fiets op pad en vraagt of wij ondertussen een kopje tsjai willen. Deze vriendelijkheid horen we niet af te slaan, waarop de tweede boy uit de winkel wordt uitgestuurd om tsjai te halen. Over vriendelijkheid gesproken.

Boy 1 komt hijgend terug met een dv-film van het juiste soort en van de juiste prijs; boy 2 komt terug met een blad waarop 3 glaasjes tsjai. Twee voor ons en een voor onze chauffeur die ons naar deze winkel heeft gebracht. Die is zo'n verwennerij niet gewend en bloost tot zijn tenen van genoegen. Wij brengen hem geluk, zegt hij.

February 23, 2006

Het valt, het valt

Eerst zomaar een balk van de pergola en toen de soep. En toen het bord dat aan de kaas bleef plakken en plotseling losliet. En de spit. Maar die valt niet, maar valt bijna mee. Toen ik vanmorgen op fitness (jaja, life goes on) voorzichtig op het bankje een buikspieroefening deed, viel het weer bijna tegen. Ik hield er net bijtijds mee op. De fysio riep nog prijzend dat ik een goed gevoelscontact had met mijn lijf. Dank je de koekoek.

Vanavond komen pas foto's van Bijapur want eerst ga ik naar concert met mijn verstopte oor waarvan begint te lijken dat de kwaal nu tweezijdig ontstoken raakt. Vloeken helpt niet, maar ik krijg de neiging. Morgen bellen dat de laatste medicatie ook weer niet aanslaat.

Pakje voor Achterob gaat met enige vertraging vanavond pas op de bus. Het valt mee of het valt tegen.

Bijapur, een ontspannen oase

Vroeg uit Hyderabad vertrokken want de weg naar Bijapur zou negen uur lang zijn en meer geplaveid met hobbels en bobbels dan met rozen. Het Deccan plateau was landschappelijk prachtig. Glooiende akkers met katoen of pinda's, afgewisseld met rijstvelden en boomgaarden met bananen of mango's. Rotsblokken die overal uit het landschap steken. Blauwe lucht. Helder licht. Maar de dag was lang.

De bus die we vanaf Hyderabas hadden was krap. Troffen we op de voorgaande trajecten steeds (te) ruime bussen wat heerlijk was, in deze was geen passagiersplek over en de bagage moest op het dak. De achterbank, die wij vandaag vrijwillig hadden gekozen, viel op de hobbelwegen niet mee. Behalve dat we steeds ons hoofd stootten tegen het verlaagde plafond, dwong het gehobbel ook tot extra plasstops in de vrije natuur wat de rokers niet onplezierig vonden. Maar het was reuze prettig om rustig te kunnen plassen en niet meer te hoeven roken.

Het zou kunnen dat we op deze dag (ik weet het niet meer precies) ontzettend smerig ontbeten. We lieten een schoon ogende ontbijtplek (met dosa's, idli en pooha) schieten omdat we nog te weinig kilometers hadden gemaakt. Tegen een uur of half elf werd het, ook voor de chauffeur, de hoogste tijd. Hij kon niets anders vinden dan een eettent met tuin, waar in het midden een lange tafel stond. Deze was gedekt met de vuilste tafellakens die ik ooit in India heb gezien, maar het dorp was zo klein dat we niet konden weglopen. Er was geen concurrentie.

Henk smeekte ons vanwege tijdswinst alsjeblieft allemaal hetzelfde te bestellen, wat we niet van harte deden. Sommigen bestelden niets. Die bleken later het beste uit. Maar vooruit, ik weet niet meer of het ommelet, scrambled eggs of gebakken eieren waren maar het duurde uren voordat we iets kregen. Toen kwamen er hompig gesneden boterhammen die in geklopt ei waren gedrenkt en als zodanig slap gebakken in het vetste vet dat voorhanden was. Vier halve sneden per bord. Ow. Yek. Ik probeerde mijn portie nog aan de grote mannen te slijten maar zelfs Bert, mijn gewoonlijk gretige vuilnisbak, was deze extra hap te veel.

Theestop gehouden in een geheel opgebroken dorp waar wegdek en infrastructuur werden vernieuwd. Over file gesproken en over stoffigheid want elk wiel dat passeerde spiraalde een wolk fijnstof omhoog die zijn weerga niet kende. Hoestend en proestend een tsjai bemachtigd en op straat lemoentjes en gemberwortel gekocht. Er viel weinig anders te beleven dan dat de groep mannen die onze groep en onze bus vijandig gadesloeg, steeds groter en dreigender werd met smeulende ogen.

Bijapur bleek een plaats waar we ons wel een week hadden kunnen amuzeren. Om te beginnen hadden we er het leukste hotel van de reis (Hotel Madhuvan International) met een voortreffelijk restaurant waar je voor geen geld een heerlijke thali kon laten maken. Een pulav kashmiri (gekookte rijst met vruchtjes) werd in hartvorm opgediend, gegarneerd met verse stukjes ananas. Hoezo, eet geen fruit dat door anderen is schoongemaakt? Hij was heerlijk.

We hadden ons in de koele vroegte met een riksjaw naar diverse monumenten laten rijden waaronder het mooie grafmonument van Ibrahim II dat hij voor zijn vrouw had laten bouwen. Maar hij stierf eerder en ligt er ook. We zagen de Jami Masjid met de marmeren vloer die verdeeld is in 2200 vlakken alsof het gebedskleedjes zijn. Deze moskee trekt nog altijd 2000 gelovigen tijdens het vrijdaggebed. En naar Bijapur's pronkstuk: de Gol Gumbad die - op de Sint Pieter in Rome na - de grootste koepel ter wereld heeft, met een doorsnee van 44 meter. De koepel wordt gedragen door acht overlappende bogen met tussenliggende pendentieven. Die overlappende bogen hadden we deze reis al vaker gezien, onder andere twee dagen terug in in het Golconda Fort.

February 22, 2006

De Qutb Shahi tomben in Golconda

Reisroute

Hyderabad vormde het begin van ons laatste kwart vakantie. Het klimaat was zuidelijk geworden. De dekens waren weggegeven. Winterjassen, fleeces, ijslandse vestjes, wollen truitjes lagen voorlopig onder in de tassen. Ineens was er volop zon en zomer maar zonder dat we na elke excursie amechtig door onze hoeven zakten. December / januari is een ideale tijd om door India te reizen, koude nachten ten spijt. Maar dit even terzijde.

Na de verjaardagstaart reed de bus noordwaarts naar de tombes van de vorsten van de Qutb Shahi-dynastie, uit de eerste helft zeventiende eeuw.

golcondabomen.jpg

Binnen de muren van een prachtig park met eeuwenoude bomen en bassins met fonteinen liggen zeven zeer goed bewaard gebleven koningsgraven en tombes. Hoewel ik onderweg stiekem dacht dat ik dat type bouwsels onderhand wel kende, stokte me de adem. Alweer een hoogtepunt. Het hield niet op. Enorme koepels waren er, met perzische bogen, turkse zuilen en hindoeistische motieven. Weer werd ik overweldigd door die voorname soberheid van de herhaalde motieven.


golcondaminaret.jpg

Minaretten staken, met hun fijne kragen van bloembladeren, roerend blank af tegen de blauwe lucht en straalden een onverstoorbare rust uit. Ronduit prachtig.

Hiermee vergeleken vond ik de Taj Mahal uit Agra, een van de mooiste gebouwen ooit gezien, minder stoer en imposant dan de Qutb Shahi tomben uit Golconda.

February 19, 2006

Soppige verjaardagstaart

Hyderabad was een grote verrassing. We wisten dat het de hoofdstad was van Andhra Pradesh. Dat het een kleurige studentenstad was met vele bazars en 5,5 miljoen inwoners waarvan de helft moslim. Maar we konden niet vermoeden hoe druk de stad was, hoe modern en welvarend. Hoe vol bovendien met zwaar en halfzwaar besluierde kraaien die zich duwend en trekkend suf kochten aan luxe als goud, brokaat, parels en parfum terwijl zij elkaar de begeerde spullen bijna uit de handen rukten.

Hyderabadkraaien.jpg

Bij ochtendschemer geradbraakt in het hotel aangekomen deed het restaurant het ergste vermoeden. Uren wachten op toast, op een gekookt ei, op boter, op een mes (ja, dat lees je goed), op een gewone rekening die niet eens gesplitst hoefde worden. Ondertussen kwamen wel de kamers gereed. En het moet gezegd dat we er toch twee dagen tamelijk lekker aten tegen redelijke prijzen en dat we naar omstandigheden aardig werden bediend.

De omstandigheden deden zich de volgende dag voor aan de lunch. Mari, die eerder had besteld dan wij, kreeg een bord met zes smakelijke drumsticks tandoori voorgezet toen ik nog moest bestellen. De ober knikte welwillend toen ik ze ook wilde hebben en verdween met een stalen gezicht. Om na een kwartier terug te keren met de mededeling dat de drumsticks finished waren. Daarop wees hij naar Mari's afgekloven pootjes in hun blanke manchet. Hij bood mij hoffelijk een kippenborst aan die aan een van die drumsticks had vastgezeten. Ik moest daar even over denken voordat ik begreep dat daar een kip nog een gewone kip was.

De bus bracht ons in de loop van de morgen naar het fort Golconda. We sloften aanvankeljk met een wat lang gezicht de poorten binnen. Had niet gehoeven want behalve imposant was deze oude vestingstad op een 120 meter hoge heuvel ook nog eens bloedmooi van soberheid. Men zegt dat hier in 1656 de beroemde Koh-i-noor diamant is gedolven die Queen Elisabeth in haar kroon heeft zitten en die India al jaren terug wil hebben. Het Golconda Fort is ook bekend om zijn opmerkelijke akoestiek. Er huisden vele vleermuizen en vogels in de half ingestorte gangen. En sterretjes die werden gekamd omdat er een film werd opgenomen.

Golconda1.jpg

Golconda2.jpg

Tegenover het fort was een aardig café waar we na afloop werden geacht iets te drinken. Huh? Maar daar kwam Henk aanzetten met een giga taartdoos. Bleken er vier (uit een groep van 16) deze vakantie jarig te zijn. Dat was toch opvallend veel. Daar hoorde ik ook bij. Mijn naam stond ook op de taart.
De kroegbaas origaniseerde een slagersmes, Henk sneed prachtige stukken, Ignat schoof ieder het zijne toe en er werd vrolijk gezongen.

Golcondataart.jpg

De bedelares zonder tanden, die al een kwartier met een uithangend handje had staan kijken maar niets kreeg, belandde in de zevende hemel toen Henk haar op een stuk karton een reuzestuk soppige taart toeschoof. Soppige taart ja, want in India besproeien ze de cake (die bij ons meestal gortdroog is) met een lekker smaakje. Het eten met de hand was dan ook knap ingewikkeld, maar zij zonder tanden had het duidelijk vaker gedaan.

GolcondaBedelares.jpg

Nachttrein Aurangabad - Heyderabad

Wij hadden in Ajanta en Ellora zoveel indrukken opgedaan, dat het niet lukte om binnen twee uur mentaal om te schakelen naar het fort van Daulatabad. Een fort met verdedigingswerken paste er domweg niet meer bij. Later bleek dat er meer waren die slinks een kroeg waren ingedoken terwijl anderen juist liever forten dan tempels zagen.

Redelijk vroeg waren we terug bij het hotel waar we de koffers ophaalden. De bus dropte ons bij het station en zou met de bagage wachten tot wij hadden gegeten. Omdat de nachten milder waren geworden en we meer naar de warmte trokken werd het tijd om dekens en ander overtolligs weg te geven.

Miep stond er terecht op dat de dekens, en vooral de deken waaraan zij gehecht was geraakt, aan vrouwen zouden worden uitgereikt. Henk had ooit aangeboden per rikshaw naar een arme buurt te rijden om de spullen weg te geven. Miep stond erop mee te gaan om toe te zien of Henk het wel goed deed. Wij bleven op het stationsplein met de paardenkoetsjes wachten en maakten ondertussen een foto van deze prachtige kinderen.

aurangabad.jpg

Miep en Henk kwamen binnen vijf minuten geschokt weer terug omdat er, vlak in de buurt al, om de spullen was gevochten. Ik zag het helemaal voor me en had dit laf ontlopen. Tegenover de paar die blij waren iets te krijgen bleef er een veelvoud aan teleurgestelden boos en verdrietig achter.

Gegeten, naar station gelopen, koffers gepakt, in de trein gestapt, veilig gedommeld en geschommeld omdat we bij de kooi sliepen van de opperstetreintoezichthouder of vip van gelijke strekking. De hele avond straalde hij ontzag uit met zijn bebiesde pet en pak met gouden tressen, maar 's-morgens had hij, in wollen trui en dito muts tot over de oren, zijn decorum toch geheel verloren.

February 16, 2006

Ellora wezenlijk anders dan Ajanta

Na de Boeddhistische grotten van Ajanta konden de grotten van Ellora alleen maar tegenvallen, dachten wij. Niets was minder waar. Ajanta vergelijken met Ellora sloeg nergens op. Behalve dat Ajanta geheel boeddhistisch is met prachtig traditioneel religieus beeldhouwwerk (Ellora's beelden zijn aardser, groter en joyeuzer) is er ook architectonisch een geweldig verschil.
Zijn de tempels in Ajanta donkere grotten die uit de rots zijn gehakt, in Ellora is men van bovenaf met het hakwerk begonnen. De tempels - sommige zijn wel drie verdiepingen hoog - staan dus onder de blote hemel.

ellora2.jpg

ellora3.jpg

Hoewel de Ellora-verzameling bestaat uit 12 boeddistische, 17 brahmaans-hindoeistische en 5 Jainistische tempels bezochten we eerst de Kailasa Tempel (no 16), die verreweg de mooiste is. Dit is het grootste gebouw ter wereld dat uit een rots is gehouwen. Het is een adembenemend wonder van bouwkunst.

elloragallerijen.jpg

Twee gallerijen van 90 meter lang, aan het einde verbonden door een dwarsgallerij van 50 meter, zijn het eerst uitgehouwen. Daarbinnen bleef een blok staan van pakweg 30 meter hoog waaruit een soort klooster van drie verdiepingen werd gemaakt. Bovenaan beginnend werd de overtollige steen steeds weggeslagen. In hetgeen overbleef werden meteen versieringen aangebracht. Pas als een verdieping helemaal klaar was begon men aan de verdieping eronder. Op deze manier had men geen steigers nodig.

Als iemand al dacht dat het tapijt van Bayeux geheel uit Franse fantasie ontsproten was...

ellorabayeux.jpg

February 15, 2006

Timeline of India

Al bladerend ben ik bij Kamat's Potpourri een zeer goede Timeline of India tegengekomen.

Indiase afhaalmaaltijden

Dit is een toevalstreffer. Ik kan niet instaan voor smaak en/of kwaliteit maar zal Curry2Carry binnenkort eens uitproberen.

In de spit

Aan een verkouden neus met verstopt oor ga je wennen, aan spit eigenlijk niet.
In beweging blijven. Zeker wel! Rug voorzichtig beurtelings bol en hol maken. Als je dan toch gaat zitten omdat lopen moeizaam gaat wel steeds je gewicht van de ene bil naar de andere verplaatsen om het bekken in beweging te houden. O ja. Aan de deurpost gaan hangen tot je voelt dat er ruimte tussen je wervels komt. Graag ja. Allemaal gedaan. Ik kan niet ontkennen dat het helpt. In de loop van de dag leek ik met sprongen vooruit te gaan. Maar na kunstmatige (door pijnstiller opgewekte) nachtrust blijkt de boel vastgeroest als nooit tevoren. Tsssss.
Ben weer even uit India terug op de normale Hollandse mensenaarde.

February 13, 2006

Ierse smartlappen

Grensverkeer van de VPRO, het nachtprogramma dat straks ook al zal verdwijnen, bracht de geweldige Ierse band The Chieftains in mijn herinneringen terug met de grootse smartlap Coast of Malabar, gezongen door Ry Cooder.

Hun met goud bekroonde album The Long Black Veil (bijzonder omdat Sting, Mick Jagger, Sinead O'Connor, Van Morrison, Marianne Faithfull, Tom Jones, The Rolling Stones, Mark Knopfler en Ry Cooder er op te horen zijn, is werkelijk bijzonder. Maar je moet wel van Iers houden.

February 12, 2006

Oudjaar in Aurangabad

Toen wij tegen twaalven de grotten van Ajanta verlieten was er geen aardigheid meer aan omdat het behoorlijk warm was geworden en je er over de hoofden kon lopen. Er waren nauwelijks buitenlandse toeristen. Wel busladingen vol Indiase families die massaal en heftig hun eigen cultuurgoed bestormden.

valsetajmahal.jpg

Van Ajanta was het nog een uur of vier rijden naar Aurangabad waar keizer Aurangzeb de Bibi-ka-Maqbara bouwde voor zijn vrouw. Het bleek een bedroevend slechte replica van Sjah Jahan's onnavolgbare Taj Mahal. Zelfs op de foto kan je zien dat de verhoudingen voor geen meter kloppen. Wij hielden hem dan ook voor gezien en genoten op een schaduwrijk stoepje van de zondagse sari's die aan de wandel waren.

Op het eerste gezicht leek het hotel waar we terechtkwamen niet erg gezellig, maar het bleek een vriendelijke, chinees georienteerde, plek om oudjaar te vieren. Onze groep weigerde zich echter te laten strikken voor een in het sousterrain aan te richten oudjaarsfeestbuffet met champagne. De hele staf keek vreselijk teleurgesteld. In het gewone restaurant kregen we een feestelijk gedekte tafel met feesthoedjes, papieren maskers en klikkende kikkertjes om boze geesten te verjagen. Ze werden meteen verzameld voor de kleintjes thuis.

'Beer, beer, beer', sisten de obers zodra ze onze stoelen aanschoven. Er stond een vol escader personeel paraat. Voor elke twee personen was er een ober. Tot de tent begon vol te lopen en de dienders zich over de vele tafels moesten verspreidden. Zo kon het gebeuren dat we na het eten uren op onze rekeningen moesten wachten. Het gewoonlijke gedonder omdat ze bij de opdracht 'gesplitste rekeningen' altijd denken: Dat zien we later dan wel weer!

hapnewyear2.jpg

Maar toen we, mopperend over de zoveelste keer Indiase afreken-onhandigheid, op onze kamer kwamen smolt alle ergernis weg als room voor de zon. Daar stond een allerliefst mini-taartdoosje tussen de rotzooi op tafel met één soeplepel er bovenop. Een aandoenlijk oppervlakje van 12 bij 12 centimeter wenste ons een gelukkig nieuwjaar. We waren zo goed niet om er de grote lepel er in te zetten en vast een voorproef te nemen.

De halve vakantie zat er vandaag trouwens op. Hij was werkelijk omgevlogen.

February 11, 2006

Snuiten alsteblief

belletjeziek2.jpg

Omdat ik vandaag op Isabel, Belletje ofwel La Belle mag passen heb ik India even in zijn eigen grotten weggeborgen. Bel heeft een heet koppie, dikke snottebellen en rode wangetjes van de koorts. Ze gaat tegenwoordig naar de crèche en pikt ongebreideld op. 't Kan evengoed zijn dat ze weer een onderdeel aan haar gebit zit te fokken.

Het kan verbeelding zijn maar ze maakte vanmorgen duidelijk wanneer ze haar neus gesnoten wilde hebben. Dan keek ze me aan, stak haar neus in mijn richting terwijl ze met haar mond het snuitgeluid prrrr produceerde. Eerst zat ik verbaasd naar haar te kijken, maar ze herhaalde het nogal dwingend. Prrrrr deed ze met priemende blik van Stom mens, dat je dìt nou niet snapt!. Maar ik snapte het wèl. Kwartier later nog een keer.

Vanavond effe vragen of haar ouders dit ook al begrepen hebben. Zo niet, dan speelde verbeelding mij parten.

February 10, 2006

De grotten van Ajanta

ajanta1.jpg

Wat Ajanta betreft en andere rotstempels (Ellora, Mamalapuram, Olifantstempels etc.). Stel je massieve rots voor en begin te hakken. Haal het graniet weg dat je niet kunt gebruiken en laat het afvoeren. Wel eens gevoeld hoeveel een blok graniet weegt? Hoe zou dat zijn afgevoerd langs de steile helling bij Ajanta? Naar beneden gegooid? Per olifant getransporteerd? Ik weet dat olifanten behoorlijk steile hellingen kunnen nemen en, als de treden diep genoeg zijn, zelfs trap kunnen lopen, maar ladders heb ik ze nooit zien beklimmen. Om over afdalen nog maar te zwijgen.

Ajanta2.jpg

Ajanta3.jpg

Je hakt verder en verder, en laat alleen staan wat je aan pilaren en steunen nodig hebt. Liefst wel symmetrisch want anders is het later geen gezicht. Daarbij houd je terdege rekening met de plaatsen waar ribben, stupa's en ornamenten moeten komen. Vergissingen zijn onherstelbaar. Onwaarschijnlijk dat elke tempel door één man is uitgehouwen. Er moeten hele legers aan het werk zijn geweest. Werkten zij volgens tekening? Waren de houwers dommekrachten of allen bekwame vaklui?

Ajanta4.jpg

Ajanta5.jpg

Dit alles sta je te overpeinzen als je de adembenemend prachtige grotten bekijkt. Ten tijde van Christus' geboorte was in India vakmanschap al meesterschap. Dit gold niet alleen voor bouw- en beeldhouwkunst, maar - zoals in Ajanta is te zien - evengoed dus voor de schilderkunst.

Het was (gelukkig!) verboden om te flitsen en voor opnamen uit de hand waren seconden nodig. Op vele wanden waren realistische levenstaferelen te zien in prachtige kleuren. Maar als je die wilt zien zal je er zelf heen moeten.

February 06, 2006

Op weg naar de Boeddha-grotten van Ajanta

We waren niet rouwig om het hotel te verlaten. Vrijwel in alle plaatsen die we in de deelstaat Madya Pradesh hadden bezocht sliepen we in hotels die onder overheidstoezicht staan om het toerisme te bevorderen. Nette hotels wat uiterlijk betreft, de meeste nog vrij nieuw, maar duidelijk gerund door zetbazen wiens eigendom het niet was. Vrijwel overal was de keuken een wanhoop, deden ze er uren over voordat er eten was bereid, nog meer uren voordat de rekeningen waren berekend, het brood geroosterd, een ei gekookt of de kleffe rijst opgebakken. Omdat we vaak tamelijk afgelegen zaten waren we voor het eten aangewezen op het hotel. We aten die hele week niet jubelend lekker.

Wat eten betreft waren we dus niet rouwig om het hotel te verlaten. We verlieten de schilderachtige graanvelden van Madya Pradesh met de kleine boerderijtjes waar een of twee koeien op het plaatsje voor de deur werden gehouden naast enorme balen hooi. Ze werden in de middag door opa of het jongste kind uitgelaten om wat vers gras uit de wegberm te grazen. De boerin raapte de koeienflatsen bijeen zodra ze waren gevallen. Nu valt er meer te keutelen dan te flatsen als je hoofdzakelijk hooi en stro te eten krijgt.

We hadden een bustocht voor de boeg van negen uur. Bestemming Ajanta in de deelstaat Maharashtra. We hadden absoluten hoogtepunten in het vooruitzicht want de grotten van Ajanta (en de bij Aurangabad gelegen grotten van Ellora - daarover later) behoren tot de belangrijkste bezienswaardigheden van India. Terwijl in de Boeddhistische grottempels van Ajanta, die de oudste zijn, vooral de muurschilderingen spectaculair zijn, blinken de rotstempels van Ellora uit in beeldhouwkunst.

ajantahoefijzer.jpg

Het riviertje de Waghora heeft bij Ajanta een diepe kloof gevormd in de vorm van een hoefijzer. Hier zijn ongeveer dertig tempels uit de loodrechte zuidwand gehouwen. Een eerste bouwperiode duurde van ongeveer 200 v. Chr. tot 200 na Chr.; een tweede van ongeveer 450 tot 650. Hierna werd Ajanta verlaten en geheel door oerwoud overwoekerd. Misschien heeft het boeddhisme daar moeten wijken voor het hindoeïsme. Pas in de negentiende eeuw werden de grotten bij toeval ontdekt door een Britse officier die daar aan het jagen was.

De muurschilderingen in de grotten zijn redelijk goed bewaard gebleven. De gebruikte schildertechniek wordt tempera genoemd. In tegenstelling tot de fresco-techniek waar men de verf aanbrengt op nat pleisterwerk, doet men dit bij tempera pas wanneer het pleisterwerk gedroogd is.

Van de dertig grotten zijn er vijf chaitya's. Dit zijn vaak diepe tempels met twee rijen zuilen. Aan het einde hiervan is een stoepa. De ondiepere grotten noemt men vihara's. Dit zijn kloosters waar cellen voor de kloosterlingen uit de wanden zijn gehakt. Achterdoor is dan een klein heiligdom met een beeld van de Boeddha.
Vroeger was elke grot alleen te bereiken via een trap vanuit het dal beneden. Nu loopt er een pad langs de grotten wat je heel wat geklauter bespaart.

Vanmorgen als reclame in de bus

[...] Bovendien ontvangt u bij aankoop van 20 pakken Mondi IQ Appeal papier een Fellowes papiervernietiger.

Zou het zo'n rotpapier zijn?

February 05, 2006

Zwoegen in Mandu

Het wordt bijna eentonig om te vermelden, maar ook Mandu behoorde tot de hoogtepunten. Er waren opmerkelijk veel hoogtepunten deze reis. Maar om ze te kunnen waarderen moet je wel eerst India's absolute toppers hebben gezien zoals bijvoorbeeld de Jami Masjid, Humayuns Tombe, de forten in Delhi en Agra, de Taj Mahal, de Mogol-stad Fathepur Sikri, de heilige plaats Varanasi, de zonnetempel in Konark, de rijke verzameling hindoetempels in Bhubaneshwar, de zuidelijke kustplaats Mamallapuram met de uit rots gehouwen tempels en de kolossale tempels in Kanchipuram, Trichy en Madurai. Spreken we nog niet eens over de schitterende Jain-tempels in Rajastan of over de op stervormige plateaus gebouwde tempels in Halebid, Belur en Sringeri die ik misschien wel het allermooiste vind. Als je dit alles gezien hebt begin je de vele bouwstijlen en perioden een tikkeltje van elkaar te kunnen onderscheiden en worden bezienswaardigheden steeds interessanter.

Mandu was een hoogtepunt met zijn vele ruïnes van forten, moskeeën, meren, toegangspoorten en lustpriëlen verspreid over pakweg 25 vierkante kilometer. Je kon fietsen huren om de afstanden te overbruggen of een taxi nemen die je voor een bescheiden bedrag meerdere uren vergezelde.
Om alle energie aan bezichtiging te kunnen besteden huurden wij samen met Mari een taxi. Terwijl wij alsnog grote hoogten te voet beklommen om vanuit forten en torens van fraaie uitzichten te genieten, pakte onze chauffeur tussendoor andere klussen aan. Zo kon gebeuren dat een stel uit onze groep zich per onze taxi liet verplaatsen en daar ook onze rugtas op de voorbank zag liggen waarin niets anders van waarde zat dan een onverslijtbaar dik jaren zeventig victorinox-mes. Dit hoorden we pas 's-avonds toen we merkten dat het mes was verdwenen.

We kwamen tijd tekort, zoveel als er aan moois lag verspreid. Daar waren de Delhi poort, de Hindola Mahal, de Champa Baoli, Gada Shah's huis en winkel, de Jahaz Mahal, de geweldige tombe van Hoshang Shah, de Ashrafi Mahal, de Jami Masjid, de Malik Mugath's moskee, de Dai ka Mahal, het Baz Bahadur's paleis, het Rupmati's paviljoen en de Neelkanth Mahal. Dit om duidelijk te maken dat we op sommige dagen verdraaid hard moesten werken.
De Jahaz Mahal, het scheepspaleis uit het einde van de vijftiende eeuw, werd gebouwd op een smal stuk grond tussen twee kunstmatige meren. In de moessonperiode, als de meren vol water staan, lijkt het een schip dat voor anker ligt. Dit lustpaleis, zo gaat het verhaal, werd geheel bemand en bewaakt door de 15.000 vrouw grote harem van de genotzuchtige vijfde Sultan van Malwa.
-
-

De kracht en de pracht van de Mogol-architectuur in zijn hoogtijdagen ligt voor mij vooral in de sobere herhaling van pilaren, bogen, ornamenten of koepels. Ziehier foto's van één en dezelfde Jami Masjid in Mandu:

moskeebinnen.jpg

moskeebogen1.jpg

moskeebogen2.jpg

moskeekoepels.jpg

February 03, 2006

Maatvoering

Hoshangtombe.jpg

Je kunt bouwwerken nog zo goed van foto's uit de boeken kennen, als je de maat niet hebt gevoeld dan zegt het weinig. Hier een esthetisch niet zo'n verantwoorde foto van Hoshang Shah's tombe uit Mandu, de eerste marmeren tombe die in India werd gebouwd (1440).

Zie de steigers met werkende mannen. Vooral de verhouding (en afstand) tussen de groep die tamelijk onderaan bezig is en de groep die bovenaan zit te restaureren. Dan nog valt niet te beschrijven hoe hoog dit gevaarte is, en hoe imposant zijn koepel.

Vertroebelde oortjes

Ik stond even met twee poten terug in de Hollandse klei vanwege een verstopt oor, waarschijnlijk door vliegen met verkouden neus. Assistente deed gisteren haar best om de prop eruit te krijgen, maar na vier keer spoelen wist ze zeker dat er geen prop zat. Oor was brandschoon. Dus dringend advies om vanmorgen naar dokter te gaan. Daarna was het oor door olie en water pas permanent dof en doof geworden. Ik werd er sjaggerijnig van en zat 'm behoorlijk te knijpen.

U heeft geen neusdruppels in huis?, vroeg de dokter. Nee, ik ben nooit verkouden, sprak ik naar waarheid. Hij keek me aan of ik gek was, want ik loop vanaf half oktober permanent te blaffen en/of te snotten en we kunnen elkaar dan ook niet meer zien. Oke, neusdruppels plus pilletje en dan sal alles reg kom met het trommelvlies want het staat op onderdruk, overdruk, hol, bol, weet ik veel. Of het soms pijn doet? Hij tikte me tegen de holten. Als het pijn doet dan is het te laat, sprak ik cryptisch. Ik had geen zin om uit te leggen hoe hoog mijn pijndrempel is.

Al tweemaal neusdruppen genomen maar het oor voelt nog steeds of het in de watten ligt. Zit ik aan de keukentafel terwijl ik net de 5 getikte pagina's heb gelezen die bij het pilletje horen (zodra je de bijsluiter hebt gelezen wordt je panisch voor de medicijnen) of ik raak aan het ijlen nog vóór ik een pil heb genomen. Ik stamel tegen JW die koffie komt halen: da's vreemd, er holt een konijn over het rieten dak van het schuurtje! Ik besef dat ik onzin uitkraam maar zie voor de tweede keer hoe iets grijzigs zich over het dak verplaatst.

Gaat zitten zeg! Het blijkt Fiep te zijn op weg naar haar bakje noten, maar deze idiote weg heb ik haar nog nooit zien nemen. En, over oren gesproken, ze ziet er wat gehavend uit. Alsof iemand een hap uit haar oor heeft genomen. Of is, behalve mijn oor, nu ook mijn blik vertroebeld?

February 01, 2006

Maheshwar en avondrust in Mandu

De rit van Omkareshwar naar Mandu viel reuze mee. We waren gewaarschuwd dat de weg bijna onbegaanbaar was, maar er werd op diverse plekken gewerkt om hem beter te kijgen. Ten overvloede meld ik dat in de Indiase binnenlanden wegen altijd tweebaans zijn en uitpuilen van vrachtverkeer.

Oke, er waren wel stukken vol kuilen waar 10 km/u veel te snel was omdat ze achter in de bus met hun kop tegen het dak begonnen te stuiteren, maar de chauffeur deed zijn stinkende best om iedereen binnen te houden. Als ik mij goed herrinner was dit trouwens de dag van mijn lekkerste ontbijt.

Achter de uitgifte van een ongezellige stenen eethal stond een pan te pruttelen met niet te definieren spul. 't Is in elk geval goed doorgekookt, zei Henk. Proberen wat het is? Geen respons van de anderen, maar wij namen een kom. Het bleek een gloeiende grauwe griesmeelpap die gekookt leek in de pure boter, hier en daar een krentje bevatte en méér dan stijf stond van het zoet.

Halverwege deden we Maheshwar aan, ook al een schilderachtige bedevaartsplaats aan de Narmadarivier met een imposant fort uit eind achttiende eeuw en sierlijke tempels die overhangende balkonnen hadden en fijnbewerkte doorgangen. Maheswar staat trouwens in heel India bekend om zijn ragfijne katoenen en zijden sari's.

maheshwarghats.jpg

maheshwarhuis.jpg

We bekeken het fort, betraden de tempel, bezochten een weverij waar we niets hoefden te kopen, genoten van de zon op de trappen bij de ghats, dronken chai bij een vrouwtje van 90 jaar dat het open kookvuur nog met een blaasbalgje gaande hield en slenterden langs talloze lieflijke huisjes terug naar een eetplek waar een tali voor ons werd bereid. Een bedelende stier die met een plens water was weggejaagd liet zich daarna graag met een aaitje troosten.

stierenflirt.jpg

De bus weer in en tegen vieren in Mandu aangekomen, ooit de stad van plezier genoemd, die boven op een top in de bergen ligt. Binnen kronkelende verdedigingsmuren en omgeven door bosrijke, steile ravijnen liggen prachtige ruïnes van paleizen, moskeeën, en lustpriëlen die tussen 1400 en 1530 zijn gebouwd. Daarover morgen meer.

We logeerden in een resort. De blokken met bungalowtjes lagen over het terrein verspreid. Soms kun je mazzel hebben. Wij troffen een huisje met slaapkamer, badkamer, kastenkamer en ruime entree met een zitje en ijskast. De ijskast gebruikten we alleen maar als bar voor onze waterkoker. Voor ons terrasje stond een oude boom die schaduw gaf. We zetten een heerlijke soepkop vol thee, deden daar verse schijfjes gemberwortel bij, een snufje kardamom en het verse sap van een limoentje. Daarna genoten we van het magistrale uitzicht over een meer waar vele vogels fourageerden, en van de ondergaande zon.
Soms kan rust heerlijk zijn.

uitzichtmandu.jpg