Mumbai (2)
Mumbai is de snelst groeiende stad van India en het economische hart. We kwamen er vroeg in de morgen aan en werden ondergebracht aan de boulevard in de wijk Colaba. Mooie plek! Na het bekende ontbijtgehaspel (met gescheiden rekeningen) kregen we onze kamers. We waren al zo aan elkaar gewend dat we Henk vroegen om een bus te organiseren zodat we meteen de bezienswaardigheden van de stad konden bekijken. Dit leek praktischer dan allemaal afzonderlijk het wiel uitvinden.
Behalve misschien de Elephant Caves bleek Mumbai, in tegenstelling tot Delhi, weinig historische bezienswaardigheden te hebben. Ik stond tenminste niet te kijken van de "Gateway of India", de triomfboog op de plek waar de Engelsen ooit voet aan wal hadden gezet. De verhoudingen klopten niet. De Mogols zouden zich hebben geschaamd om zo'n poort af te leveren.
Mumbai moet het hebben van zijn (nu nog) zichtbare, prachtige slimmigheden zoals de dabba wallahs. Dit is een netwerk van bezorgers die aan de werkende mannen hun lunch bezorgt. Niet klaargemaakt in een cantine, winkel of cafetaria - lees: door mensen van een lagere kaste - maar door de eigen moeder de vrouw die weet wat gezond voor mannie is.
De dabba wallahs lopen of fietsen rond met lange planken op hun hoofd waaruit gaten zijn gezaagd. In die gaten passen aaneengeklemde stapelpannen die volgens een ingenieus systeem van kleurcodes zijn voorzien. De bezorgers gaan bijvoorbeeld naar het station waar ze hun vracht overdragen aan andere bezorgers die daar klaarstaan, die op hun beurt de pannen op strategische plekken weer doorgeven aan de volgende bezorgers die ze afleveren op kantoor. De pannetjes worden aan het einde van de middag weer thuis afgeleverd en de volgende morgen vol opgehaald. Maar nu de traditie van het kastesysteem begint af te brokkelen, wordt dit een uitstervende bezigheid.
Prachtig en zeer uitgestrekt is ook de grote wasserij, de zogeheten dhobi ghats waar alle instellingen van Bombay (zoals dure hotels, politie, leger, ziekenhuizen, en particulieren die het kunnen betalen) hun was laten doen. Volgens een uitgekiend systeem, van vader op zoon doorgegeven, worden per dag miljoenen stukken was gesorteerd, gewassen, gedroogd, gestreken, gevouwen en weer bezorgd. Er raakt zelden iets kwijt. Er gaat zelden iets verkeerd. De gigantische wasserij ligt pal naast treinstation Mahalaxmi en bij de Mahalaxmitempel. Er werken geen vrouwen want het werk is veel te zwaar.
