Soberheid
Zelf zou ik een bezoek aan paleis Soestdijk niet zo hebben verzonnen, maar het werd door anderen georganiseerd. Ik had wel eens op de paleiselijke website gekeken, maar toen ik daar alle geboden en verboden zag (u dient dit, u dient dat...) was me de pret vergaan. Bovendien ben ik weinig voyeuristisch ingesteld. Koninginnen mogen wat mij betreft hun prive-omgeving rustig voor zichzelf houden.
Naar de door Zocher aangelegde landschapstuin was ik wel benieuwd, maar het was er nog niet van gekomen. Voor 5 euro mag je daar een hele dag (zonder hond!) vertoeven mits je niet buiten de paden gaat. Er staan (nog) majestueuze beuken, eiken en sparren van hoge leeftijd, maar ook hier heeft de verdroging zijn tol al geeist want van menige beuk is alleen het voetstuk nog over.
Toegegeven dat ook het paleis de moeite van het bezichtigen loont. Vanaf de straat oogt het zo ruim, maar binnen is het naar vorstelijke begrippen niet meer dan een poppenhuis. Het is dat er in 1937 voor J en B aan de achterzijde een appartement tegenaan is gebouwd, anders was het voor een gezin van zes personen niet te bewonen geweest.
Aan de weinig interessante inrichting van de 'statie- of pronkvertrekken' door de Russische Anna Paulowna heeft geen latere Oranje durven tornen. De meubeltjes van Emma getuigen ook niet van een verfijnde smaak. Wilhelmina groeide op in twee sombere roodpluchen vertrekken met streng kijkende voorvaders aan de wand.
Toch heeft dat petiterige van die kleine vertrekken echt iets Hollands knussigs. Maar als je bedenkt hoe in dit poppenhuis vreemde staatshoofden van over de hele wereld werden ontvangen zakt je mond toch van schaamte open. In de mooie eetzaal was plaats voor 50 gasten, maar volgens mij zaten ze dan als haringen in een ton. Waar en hoe die volle ornaten voor en na tafel konden anti-chambreren is mij een raadsel.
B hield van praal en J was uiterst efficient. Dit bleek wel uit hun annex gelegen leeggehaalde werkkamers waar alleen nog foto's tonen hoe het ooit is geweest. Hij omringd door souvenirs en snuisterijen; zij aan een vrijwel clean desk met prachtig uitzicht op de tuin.
Van het appartement mochten wij de eetkamer zien, met aangebouwde pantry. Die ongelooflijke, niet te beschrijven soberheid had ik niet verwacht. Duidelijk dat Juliana niets gaf om bezit. Bernhard vermoedelijk wel, maar die bezat alleen maar olifantjes. De vier prinsessen moeten in bijna burgerlijke eenvoud tamelijk karig zijn opgegroeid.
"Bezit wèl, maar verkwist niet!", moet moeders motto zijn geweest.
De dochters van Oranje ooit op verkwisting betrapt? Ik dacht het niet.
Verhelderend vond ik het, en ook wel een beetje ontroerend.