Ton Koopman die zijn Matthaeus moet afblazen wegens geldgebrek vanmorgen op de radio. "Mijn koor en orkest bestaan ook uit jonge mensen, alleen ik ben wat ouder maar ook meer ervaren".
Toen volgde de trieste conclusie dat als één van die bonus-opstrijkers een deel van zijn bonus aan Koopaman zou afstaan, het Amsterdamse Barokorkest- en koor het best weer een tijdje zou kunnen uitzingen tot nut en pret van het algemeen.
Colet van der Ven die afgelopen nacht in Casa Luna Antoine Bodar intervieuwt en na haar aankondiging vermeldt dat ze jij en jou gaan zeggen. Ze laat dan ook niet na nadrukkelijke jij-vragen te stellen aan de altijd wat afstandelijke Bodar die van goede omgangsvormen houdt.
Bodar, ook niet op zijn achterhoofd gevallen, blijft haar consequent aanspreken met u. Zegt éénmaal: oh pardon, jij, met een beetje smalende ondertoon. Als zij een vraag begint met: Antoine, vindt je ook niet ... antwoordt hij stoïcijns met: o nee, mevrouw ... waarop zij denkt terug te grappen met: ja mijnheer, niet beseffend dat het hem ernst is en dat hij op beleefde wijze duidelijk maakt dat hij niet ècht gesteld is op haar familiariteit.
Mijn JW zei: doet denken aan die mop van die muis en die olifant die samen een brug over gaan. Zegt die muis tegen de olifant: Wat lopen wij samen lekker te stampen, hè!
Stel dat die Colet Bodar nog eens toevallig tegenkomt op een officiële bijeenkomst, begroet ze hem dan ook met 'hoi die Antoine', alles goed, jochie?
Bij Radio Online van de TROS gistermiddag vertelde Francisco van Jole over de Ocarina, een welluidende fluit waarmee je op je iPhone de wereld over kunt blazen. Ocarina is een verbazingwekkend mooi programma'tje. Een must have voor 79 cent op je iPhone, met iTunes te downloaden van de Apple store. Let wel: op de iPod werkt het niet.
Zodra je Ocarina opstart verschijnen er vier omcirkelde 'gaatjes' op de display van je iPhone en een pijltje naar de microfoon waarin je moet blazen. Je blaast, dekt de gaatjes met je vingers af, kantelt de iPhone van links naar rechts, van voren naar achter en er klinkt een opmerkelijk zuiver, onverwacht welluidend melodietje uit de speakers.
Maar de grootste verrassing moet nog komen. Wanneer je op het icoontje van de zender tikt, verschijnt een menu waaruit je een wereldbolletje kunt kiezen. De wereld verschijnt met talloze verlichte puntjes. Daaruit stijgen, netjes geordend één voor een, de klanken op van andere Ocarina-spelers die aan het oefenen zijn.
Mijn stuntelig getoeter wordt over de wereld weggezonden en door andere Ocarina-blazers opgevangen. Je kunt elkaars prestaties belonen door op een hartje te tikken. En als iemands stukje te lelijk klinkt kun je doorspoelen naar een volgende speler.
Dit wereldwijde samenspel geeft een bijzondere sensatie! Je kunt wat je musiceert niet bewaren. Zodoende is alles 'fris van de lever'. Je hoort het zwoegen en stuntelen van anderen zeer getroost aan. Sommige spelers moeten beroeps zijn want daar komen al echte melodieën uit.
O ja. Er begint zich al muziekschrift te ontwikkelen voor de Ocarina.
Dit wordt een giga-hype wat ik je brom. Maar wel een hele leuke, hele creatieve.
Vanmorgen op de radio was er gekrakeel of het staand plassen van mannen en zittend plassen van vrouwen nu door cultuur of natuur bepaald is. De interviewster bleef dik volhouden dat het natuurlijk een kwestie van natuur is en moet nodig eens op reis worden gestuurd.
Uit eigen waarneming kan ik melden dat de plashouding cultuurbepaald is. In India, het land dat ik het beste ken, plassen de vrouwen staand en wijdbeens. Beschermd door hun vele rokken en niet gehinderd door een onderbroek zetten zij hun voeten uit elkaar en laten het lopen. Zo simpel is dat. In grote delen van het land heeft men nog geen wc's en moet men dus het vrije veld in.
De mannen plassen hurkend in de goot en met hun gezicht in die richting. Vroeger, toen ook de mannen zich nog wikkelden in een meterslange lap (een dracht die je alleen nog bij stokoude mannen ziet) was de stof zo ingenieus om de benen gedrapeerd dat er met de broek aan hurkend gepoept en geplast kon worden. Als mannen moeten poepen hangen ze andersom, met hun achterste boven goot of sloot. Ze hebben dan een kannetje water bij zich om met de linkerhand de bibs te wassen.
Nu de meeste mannen westerse pantalons dragen, zie je de oude plasgewoonte gehandhaafd: gehurkt, wijdbeens en richtend in de goot.
Terechte druk op Plasterk om het Asko Schönberg Ensemble, het Amsterdamse Barok Orkest, het Nederlandse Kamerkoor en het Willem Breukercollectief niet uit ons cultuurgoed te laten donderen.
Het is te gek voor woorden dat deze groepen, die zich tot in de perfectie hebben ontwikkeld en ook internationaal de top hebben bereikt geknepen moeten worden omdat de gemiddelde sms-stemmer hun muziek te elitair en te ingewikkeld vindt.
Het is potdorie nog veel verontrustender dat er klinkende namen van stal gehaald moeten worden (Hedy D'Ancona, Bank, Bolkestein, Brinkman, Docters van Leeuwen, Halberstadt, Kok, van Mierlo, van der Ploeg, Rinnooy Kan en de Waal) om misschien nog een ooglid bij de minister te doen trillen. De commissie op wie hij gedacht heeft te kunnen vertrouwen moet wel uit knurften bestaan en zou zich diep moeten schamen.
Is het u ondertussen ook al opgevallen dat we hoe langer hoe vaker moeten kiezen? Alsof dit de essentie van democratie zou zijn? Sms 1, 2 of 3 en dan bent u jury. Maggu zelf bepalen wie het mooist, liefst, spannendst, begaafdst, vermakelijkst of het allerallerbest is. En u gelooft dat?
De uitslag, lieve dames en heren, zegt geen donder over kwaliteit of talent. De uitslag is puur afhankelijk van het soort mens dat met de mobiel in de aanslag achter de tv zit. De uitslag wordt bepaald door een speciaal slag kijkers en niet door u of mij wat ik u brom. Want wij hebben tijdens het televisiekijken wel iets anders te doen dan te sms-sen, toch?
Dat: Sms 1, 2 of 3 en dan bent u jury is niet het toppunt van democratie zoals ze zuggereren (ZZZ), maar het toppunt van slimme commercie! Een uitgekiende producent zal zich tegenwoordig wel hoeden om zelf een hoofdrolspeler neer te zetten. Om te beginnen vult het kiezen van een Joseph acht avonden met vertederende show (Pia die traantjes wegpinkt die helemaal niet rollen) en verder raakt iedereen die heeft gestemd heftig betrokken bij de gouden strot of de sexy kont die hij gekozen heeft.
Ja, ik heb wel gekeken naar de hele uitverkiezing hoewel musicals me niet zo boeien. Ik keek vooral omdat ik iets met Willem Nijholt heb dat niets met zijn vak heeft te maken. Zijn moeder had dezelfde achternaam als mijn vader. Er moet een bloedband zitten die ik probeer te ontdekken maar zelden herken. Ik neem elke kans te baat om hem te observeren.
Vrijdagavond mochten we in de Geertekerk in Utrecht de generale repetitie bijwonen van de Nederlandse Bachvereniging. Jos van Veldhoven repeteerde, voor het eerst met solisten, Telemann's Brockespassion "Der für die Sünde der Welt leidende und sterbende Jesus". Het stuk werd gistermiddag als matinée in de Stadsschouwburg in Amsterdam uitgevoerd en rechtstreeks over Radio 4 uitgezonden.
De repetitie was intiem en bijzonder. Het hele orkest sjokte uiteraard rond in zijn daagse klofje. De vrouwelijke solisten waren min-of-meer mooi (op de ladders in de panty na), de evangelist stak in smaakvolle sportkledij, de nog zeer jeugdige countertenor huppelde rond op gympen terwijl zijn witte hemd ver onder zijn grijze truitje uit zijn broek hing, en Jesus himself - de prachtige bas die straks ook de Matthaëus zal doen - stond te zingen in een ietwat gekrompen turkoois hemdje met superkorte mouwtjes. Geweldig.
Orkestleden, met bekertjes koffie aan de voet, maakten nog vele aantekeningen. De hoornisten, die op schaarse tijden hun partijtje moesten blazen, glipten telkens weg, kwamen terug, vroegen hoe ver het stuk was gevorderd, bliezen en vertrokken weer. Solisten lurkten tussentijds aan de bekende blauwe flesjes. Een van de tenoren moest zijn lange aria wat levendiger zingen.
Het koor van de Bachvereniging had ongetwijfeld al vaak gerepeteerd. Een van de solo-sopranen vloog op zeker moment uit de bocht, de evangelist stopte zijn zingen omdat hij het - geloof ik - niet eens was met de interpretatie van het koor, Jezus was even zijn tekst kwijt, Jos himself kreeg na de pauze een vlaag van verstrooidheid en excuseerde zich bij de zanger die wilde inzetten, de andere solosopraan zong op zeker moment verzonnen woorden omdat ze de weg was kwijtgeraakt.
Alleen de jonge countertenor zong door dik en dun met een gouden keel zijn partijen. Zo mooi, zo trefzeker dat hij op zeker moment zelfs een zachte roffel van het orkest kreeg. Ze tikten met hun strijkstokken of instrumenten zachtjes in hun hand. Het leek wel of de countertenor iedereen extra energie gaf. Het was een lange, vaak onderbroken repetitie na de pauze. Ik vroeg mij af of Van Veldhoven wel goed zou slapen.
Gistermiddag aan de radio gekluisterd gezeten. Met gesloten ogen orkestleden, koor en solisten teruggehoord zoals ze vrijdagavond geconcentreerd hadden staan of zitten spelen; zo zag ik de hoorns die niet weg konden glippen, stelde ik mij voor hoe niemand aan zijn fles kon lurken, vroeg ik mij af hoe Jezus was gekleed en of de counter zijn hemd nu in zijn broek had gestoken. Ik hoorde de momenten terug waar het in de repetitie mis was gegaan. Geen hapering meer te bekennen. Maar ik besefte wel dat het bijgewoond hebben van de repetitie een extra dimensie gaf.
Zo'n repetitie hakt er in; de muziek is - met de onvolkomenheden die nog gecorrigeerd moeten worden - veel directer. Je ziet de prestaties die worden geleverd, de vele aantekeningen die nog worden gemaakt, de vergissingen die begaan kunnen worden; de momenten van onoplettendheid die fataal kunnen worden. Je beseft als nooit eerder hoe een uitvoering - en zeker zo'n lange als deze - een waanzinnige krachttoer is.
Breuker collectief, Orkest De Volharding, het Nederlands Kamerkoor, Asko Ensemble, Schönberg Ensemble, Reinbert de Leeuw. Over wat ze spelen heeft de commissie geen oordeel. Ze hadden hun plannen voor komende jaren visionairder op papier moeten zetten. O zo.
Dit riekt niet naar kunst, dit riekt naar macht. Met veel vals gevoel voor de romantische smaak van het publiek. Je moet het mensen niet te moeilijk maken met ingewikkelde componisten die geen toon of maat willen houden.
Reinbert de Leeuw, baanbreker in elke vezel, heeft niet verdiend om van een commissie die geen boodschap heeft aan Schönberg, Kagel of Oestvolskaja schoppen onder zijn kont te krijgen. Neen, moderne muziek zal nooit volle zalen trekken en ligt moeilijk in het gehoor, maar tot wie moeten jonge componisten zich dan wenden om nog uitgevoerd te worden?
Soms begin ik behoorlijk de pest te krijgen in kapitalistische democratie.
Onze trouwdag voor een groot deel besteed aan het beoefenen van geduld zonder ruzie te maken. Ging goed. Toen de wegenwachtman na twee-uur-en-een-kwartier kwam aangereden en in vijf minuten had geconstateerd dat er geen mankement was, zijn we met onze hongerige magen een pannenkoekhuis binnengestoven.
Het Kröller-Möller hadden we toen al binnen zodat we tijdens het lange wachten de tijd konden doden met het verteren van mooie beelden in ons hoofd. De radio mocht niet aan vanwege de vermeende zwakke accu. In mijn tas vond ik gelukkig nog een kortgeleden opgeladen shuffel. Diep in mijn oortjes gedoken zakte ik weg bij een wonderlijke mix bijeengescharrelde klanken waarvan ik titel noch herkomst herkende. Bijzonder.
Huh?
Het pointillisme had toch niks te maken met van Gogh's geestesziekte?
Van Gogh was een tijdgenoot van Seurat en Signac, twee bijna wetenschappelijke beoefenaren van het puntjes zetten. Hij werd door hen geinspireerd en vond van daaruit zijn eigen stijl.
Dit is wat ik ervan denk.
Hoe dicht van Gogh het pointillisme van Signac heeft benaderd zag ik vanmiddag in het Kröller-Möller.
Het doek van Van Gogh dat het "Interieur van een restaurant" heet en voltooid werd in de zomer van 1887 hing niet in een van de van Gogh-zalen, maar in een ruimte verder. Het hing daar als pendant naast "La salle à manger" van Paul Signac die zijn doek ook in 1887 voltooide. Toeval?
Ik stond daar naar beide doeken te turen, dacht eerste dat ze beide van Signac waren, vond dat er iets niet klopte en ging de beschrijvingen lezen. Links hingen inderdaad de ronde stippels van Signac, maar rechts hingen de ronde stippels van ... Van Gogh. Ronde stippels dus, geen streepjes nog.
Het bleef in mijn gedachten en thuis zocht ik bij Google: Van Gogh pointillisme. Kreeg ik onder meer de link die samenhang suggereert tussen gekte en streepjes.
"Toen Vincent van Gogh geestesziek werd begon hij deze werkvorm toe te passen in zijn werk.". leren ze over pointillisme op de pabo-school. Ach soo...
Hoe de typische uithalen van de Indiase gitaar (oneerbiedig gezegd: het jankende geluid dat ontstaat omdat men de metalen snaren niet met de vingers bespeelt, maar er iets overheen laat glijden) wonderschoon samengaat met het getokkel op de westerse snaren van Cooder. Ik kan er nog geen genoeg van krijgen. Zo te meer werk ik van Cooder hoor, des te groter wordt mijn bewondering voor deze cd.
Bij wie ooit in India is geweest moet het hart smelten als hij dit hoort. Een fragmentje van A Meeting bij the river, voortspruitend uit een kortstondig treffen tussen Ry Cooder en Vishwa Mohan Bhatt.
Volgens het bijbehorende boekje zijn ze rond middernacht gaan zitten in een kloosterkerk in het gezelschap van enige katholieke monniken in grove pij. Er zijn een paar primitieve microfoon bij gezet die de muziek analoog registreerden en ze hebben, zonder repetities vooraf, de sterren van de hemel gespeeld.
Als je deze improvisaties vergelijkt met ander werk van Cooder en ander werk van Bhatt (beiden zijn enorm produktief geweest) dan hoor je hoeveel twinkeling Cooder geeft aan de Hindustaanse wijze van spelen, en hoeveel diepgang Bhatt bijdraagt aan het spel van Cooder.
Verrassing van de dag was een bloedmooie CD die uren in de speler heeft gelegen. Een opname uit 1992 van guitarist Ry Cooder met Vishwa Mohan Bhatt: "A meeting by the River".
Bhatt stamt uit Jaipur en werd door zijn vader Pandit Manmohan Bhatt en door de beroemde Pandit Ravi Shankar opgeleid in Hindustaanse (Noord Indiase klassieke) muziek. Hier speelt hij op een soort akoestische guitaar die hij zelf heeft ontworpen. Het samenspel met Ry Cooder is ongelooflijk, en de begeleiding door tabla en dumbek magnifiek. De dumbek wordt bespeeld door Ry's toen 14-jarige zoon.
Deze opname was niet gepland en niet gerepeteerd. Ry nam een gedicht als uitgangspunt. Hij koos de Mathnawi, een meesterwerk van Rumi. Een parabel die verhaalt van een kikker en een muis die met elkaar babbelen aan de oever van een rivier en niet worden gehinderd door grammaticale regels.
Hier ontmoeten California en Rajasthan elkaar in een puur spontaan samenspel. Zeldzaam prachtig.
W had mij ooit getipt dat hij nog ergens te beluisteren viel, maar ik was hem uit het oor verloren. Bij toeval kwam ik hem vanmiddag tegen en genóót! Misschien wel omdat de massa hem niet meer te pruimen vindt; misschien omdat hij op verzoek van velen vervangen werd door een carrousel waaruit toevallige besprekers rollen. En gij geleuf da, van dat toeval?
De vroege vogels van de vara onttrekken zich na het vertrek van Midas ook op carrouselmanier aan een eigen keuze. Zo haal je het zout uit programma's die ooit sjeuïg waren, verrassend, speels, beetje ondeugend en ànders stout dan ons aller Heleen.
Heerlijk exorbitant, met smakelijke woordkeus, met overslaande stem van begeestering, hippend op zijn stokje, buitelend over zijn voederbakje, valt de onvoorstelbaar belezen Martin Ros gelukkig nog altijd op te zetten, af te draaien, te beluisteren en zo je wilt, zelfs af te zetten.
Héérlijk! Nog mooier is dat Ross ook te podcasten valt en dat er al een heel archief is.
Ooit ergens Russische violen gehoord die me door merg en been gingen. Na lang zoeken kwam ik terecht bij De Rode Pomp in Gent. Daar vond ik tussen de CD's een 'Schnittke, Stravinsky, Sjostakovitsj' door de Moscow Chamber Soloists. Opname uit 1995. Er stond een geluidsfragment bij en daarop herkende ik onmiskenbaar de juichende, smekende, klagende, jankende, ruwe, smachtende violen. Russen door Russen gespeeld geeft een extra dimensie.
Het duurde nog een tijd voordat ik had opgespoord dat ik deze cd kon bestellen bij de Rusland CD Shop en dat hij slechts 16 euro kostte inclusief verzenden. Vandaag kwam hij aan uit Tsjechoslowakije, 5 dagreizen hiervandaan.
Een adres om verder uit te pluizen.
Op weg naar bed passeerde ik gisteravond de kamer waar de TV nog stond te zenden. Oren op steeltjes kreeg ik ervan en kippenvel. Daar dirigeerde Frans Brüggen Schuberts symfonie 9, ooit symfonie 8 genoemd als ik mij goed herinner.
De negende van Shubert is mijn lievelingsconcert sinds ik hem kon downloaden van WGBH Classical de zender uit Boston waar, rechtstreeks of via podcast, een hoop moois wordt uitgezonden. Ze houden er een goed gedocumenteerde weekagenda op. Zo trof ik in het prille voorjaar de aankondiging dat de Boston Symfony Orchestra Schuberts negende zou spelen onder leiding van Bernard Haitink.
Ik wist hem op te nemen onder gemis van de laatste vier minuten. De WGBH stopt altijd grapjes in zijn broadcasts waardoor opnemen mislukt. Niettemin was wat ik had kunnen downloaden genieten. Zo swingend en indringend had ik 9 nog nooit horen spelen. Internet afgeschuimd of ik deze combi (Schubert+BSO+Haitink) misschien ergens kon kopen. Maar nee. Ik moest me met het incomplete werk op de ipod redden.
Ik ben zeer van Schubert 9 gaan houden. Nadat ik Brüggens uitvoering had afgeluisterd heb ik de iPod in mijn oren gehangen. Was Brüggen al fraai, het primitief gepikte concert zonder einde van Haitink met de BSO benam me voor de zoveelste maal de adem.
Van Dis in Afrika gezien? Ik vond vooral de (ogenschijnlijk) achteloze opeenvolging van onderwerpen boeiend en bijzonder. Evenals het mededogen dat deze serie naar mijn idee onderscheidt van een echte documentaire.
In de VPRO-gids stond al een interview met Van Dis. Eén zin hieruit blijft me bij: Ik ben jaloers op mensen die zich hier niet beschaamd voelen.
Dit is mooi en zuiver uitgedrukt zoals ook de aflevering mooi en puur was. Van Dis blijkt een gevoelig oog te hebben zowel voor details als voor behoorlijk foute feiten. Zonder direct een oordeel uit te spreken sijpelt de emotie uit zijn lichaamstaal.
Van Dis is terug op TV, en hoe!
Welk een kwaliteit en diepgang.
Zelf zou ik een bezoek aan paleis Soestdijk niet zo hebben verzonnen, maar het werd door anderen georganiseerd. Ik had wel eens op de paleiselijke website gekeken, maar toen ik daar alle geboden en verboden zag (u dient dit, u dient dat...) was me de pret vergaan. Bovendien ben ik weinig voyeuristisch ingesteld. Koninginnen mogen wat mij betreft hun prive-omgeving rustig voor zichzelf houden.
Naar de door Zocher aangelegde landschapstuin was ik wel benieuwd, maar het was er nog niet van gekomen. Voor 5 euro mag je daar een hele dag (zonder hond!) vertoeven mits je niet buiten de paden gaat. Er staan (nog) majestueuze beuken, eiken en sparren van hoge leeftijd, maar ook hier heeft de verdroging zijn tol al geeist want van menige beuk is alleen het voetstuk nog over.
Toegegeven dat ook het paleis de moeite van het bezichtigen loont. Vanaf de straat oogt het zo ruim, maar binnen is het naar vorstelijke begrippen niet meer dan een poppenhuis. Het is dat er in 1937 voor J en B aan de achterzijde een appartement tegenaan is gebouwd, anders was het voor een gezin van zes personen niet te bewonen geweest.
Aan de weinig interessante inrichting van de 'statie- of pronkvertrekken' door de Russische Anna Paulowna heeft geen latere Oranje durven tornen. De meubeltjes van Emma getuigen ook niet van een verfijnde smaak. Wilhelmina groeide op in twee sombere roodpluchen vertrekken met streng kijkende voorvaders aan de wand.
Toch heeft dat petiterige van die kleine vertrekken echt iets Hollands knussigs. Maar als je bedenkt hoe in dit poppenhuis vreemde staatshoofden van over de hele wereld werden ontvangen zakt je mond toch van schaamte open. In de mooie eetzaal was plaats voor 50 gasten, maar volgens mij zaten ze dan als haringen in een ton. Waar en hoe die volle ornaten voor en na tafel konden anti-chambreren is mij een raadsel.
B hield van praal en J was uiterst efficient. Dit bleek wel uit hun annex gelegen leeggehaalde werkkamers waar alleen nog foto's tonen hoe het ooit is geweest. Hij omringd door souvenirs en snuisterijen; zij aan een vrijwel clean desk met prachtig uitzicht op de tuin.
Van het appartement mochten wij de eetkamer zien, met aangebouwde pantry. Die ongelooflijke, niet te beschrijven soberheid had ik niet verwacht. Duidelijk dat Juliana niets gaf om bezit. Bernhard vermoedelijk wel, maar die bezat alleen maar olifantjes. De vier prinsessen moeten in bijna burgerlijke eenvoud tamelijk karig zijn opgegroeid.
"Bezit wèl, maar verkwist niet!", moet moeders motto zijn geweest.
De dochters van Oranje ooit op verkwisting betrapt? Ik dacht het niet.
Verhelderend vond ik het, en ook wel een beetje ontroerend.
Een willekeurig stukje uit La Fille du Régiment van Donizetti, de opera comique waarin hij de zieke Giuseppe di Stefano verving en furore maakte. Jeugdig, fris en fruitig, vol bravour en opmerkelijk swingend.
Als iemand mij ooit zo had toegezongen!
Het is me bespaard gebleven.
Het huis geurend naar verse koffie en vers bakkend brood. De buitendeuren open. De geur van fris gemaaid gras. Op tv glijden adembenemende beelden langs van een nog zeer jonge Glenn Gould die waanzinnig mooi Bach speelt; beelden van een oudere Gould op zijn kinderstoel achter de vleugel, met zijn oren bijna op de toetsen om beter in de klank te kunnen kruipen. Neuriend, of woorden articulerend die er niet toe doen.
Soms trillen zijn handen. Op wijs- en middelvinger van zijn linkerhand heeft hij kleine wratjes. Hij is er zich zeer van bewust dat hij op TV zal worden uitgezonden. Zijn bewegingen zijn beredeneerd, maar zijn spel wordt met het klimmen der jaren steeds doorleefder. Wat, klimmen der jaren? Hij is net vijftig geworden.
Het is een prachtige documentaire en straks volgt Beethoven nog via een masterclass van Barenboim. Dit is geluk op zondag. Ik neem al mijn gesputter tegen televisie terug.